Konik Hesaplama: Büyük Çap, Küçük Çap, Boy ve Açı Formülleri
Torna ve makine tasarımında koniklik oranı, 1:N gösterimi, toplam koni açısı ve yarım açı nasıl hesaplanır?
Konik bir parçayı tanımlamak için büyük çap D, küçük çap d, eksenel boy L ve açı değerlerinden uygun bir kombinasyon kullanılır. Bu değerlerden üçü biliniyorsa diğer geometrik büyüklükler hesaplanabilir.
Torna ayarında çoğunlukla yarım açı kullanılır; teknik resimlerde ise toplam koni açısı veya 1:N koniklik çağrısı görülebilir.
Koniklik oranı 1:N nasıl bulunur?
Çap farkı D − d alınır. N = L / (D − d) bağıntısıyla oran bulunur ve 1:N biçiminde yazılır. Örneğin 100 mm boyda çap 10 mm değişiyorsa koniklik 1:10 olur.
Bazı kaynaklar çap değişimi yerine yarıçap değişimini esas alabilir. Hesap veya çizimde kullanılan tanımın açık olması gerekir.
- Büyük ve küçük çapı aynı birimde kullanın.
- Boyu çapların ölçüldüğü eksenel mesafe alın.
- Toplam açı ile yarım açıyı ayırın.
Koni açısı nasıl hesaplanır?
Yarım açı için tan(α) = (D − d) / (2L) bağıntısı kullanılır. Toplam koni açısı 2α’dır.
Kısa ve dik konilerde ölçüm hatası açı sonucunu daha fazla etkileyebilir. Hassas imalatta konik mastar veya temas kontrolü kullanılmalıdır.
Sık sorulan sorular
1:20 koniklik kaç derecedir?
Çap esaslı 1:20 koniklikte yarım açı arctan(1/40), toplam açı ise bunun iki katıdır; yaklaşık toplam 2,864° olur.
Torna üst kızağı hangi açıya ayarlanır?
Genellikle koninin yarım açısına ayarlanır. Makine yöntemi ve verilen teknik resim çağrısı kontrol edilmelidir.